مرگ سالانه هزاران ایرانی در جاده‌ها؛ چرا تصادفات همچنان قربانی می‌گیرند؟

به گزارش روا ۲۴ و به نقل از ایسنا، دکتر آرزو دهقانی – متخصص سلامت در بلایا و فوریت‌ها، گفت: از منظر اپیدمیولوژی بلایا و فوریت‌ها، سوانح ترافیکی در ایران نه یک رخداد تصادفی، بلکه یک همه‌گیری مزمن با الگوی تکرارشونده و قابل پیش‌بینی است. گزارشات سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد حوادث ترافیکی هشتمین علت مرگ در تمام سنین و اولین علت مرگ در گروه سنی ۵ تا ۲۹ سال محسوب شده و منجر به مرگ سالانه ۱.۱۹ میلیون نفر در سراسر دنیا می شود.

این متخصص سلامت در بلایا و فوریت‌ها با بیان اینکه ۹۲ درصد از تلفات جاده‌ای جهان در کشورهای کم‌درآمد و متوسط رخ می‌دهد، افزود: این کشورها حدود ۶۰ درصد از وسایل نقلیه جهان را در اختیار دارند. همچنین بیش از نیمی از کل مرگ و میرهای ناشی از تصادفات جاده‌ای در بین کاربران آسیب‌پذیر جاده، از جمله عابران پیاده، دوچرخه‌سواران و موتورسواران است.

او با بیان اینکه در ایران نیز حوادث ترافیکی سومین علت مرگ‌ومیر، اولین علت مصدومیت و اولین علت سال‌های از دست‌رفته به علت مرگ زودرس محسوب می‌شود، ادامه داد: در طی ۱۰ سال اخیر حدود ۲میلیون و۲۰۰ مرد طی حوادث ترافیکی مصدوم شده‌اند و حدود ۶۹.۱ درصد از کل مصدومین این حوادث را به خود اختصاص داده‌اند. به طور متوسط حدود ۸۰۰ هزار مورد مصدومیت ناشی از تصادفات رانندگی در هر سال و معلولیت دائم حدود ۲۵ درصد از این مصدومان آماری قابل توجه است که توسط سازمان اورژانس کشور منتشر شده است.

دهقانی افزود: تصادفات جاده‌ای برای اکثر کشورها ۳درصد از تولید ناخالص داخلی آنها هزینه دارد، اما به گفته معاون بهداشت وزارت بهداشت خسارت حدود ۲۲ هزار مرگ ناشی از تصادفات در هر سال معادل ۷ تا ۸ درصد تولید ناخالص ملی است؛ در حالی که سهم وزارت بهداشت از تولید ناخالص ملی در سال جاری ۳.۸ درصد است.

او به هفته ملی سلامت مردان (سما) و نامگذاری یکی از روزها با شعار “سوانح و حوادث در کمین سلامت مردان”، اشاره کرد و گفت: این چنین مناسبت‌هایی فرصتی است برای تأملی دوباره بر تصادفات جاده‌ای و مرگ خاموش مردان؛ موضوعی که اگرچه سال‌هاست به عنوان یک بحران شناخته شده، اما همچنان قربانی می‌گیرد.

دهقانی تاکید کرد: عوامل متعددی همچون سرعت بالا، عدم استفاده از کلاه ایمنی برای موتورسواران و کمربند ایمنی، رانندگی توام با حواس پرتی، جاده‌های ناایمن، خودروهای ناایمن، مراقبت‌های ناکافی پس از تصادف به خصوص در حوزه توانبخشی و عدم اجرای صحیح قوانین راهنمایی و رانندگی از جمله عوامل اصلی افزایش حوادث ترافیکی و عوارض آن است.

او گفت: سوانح ترافیکی مردان ایران یک “بحران خاموش” است که ابعاد آن فراتر از آمار مرگ ومیر بوده و مقوله‌های امنیت انسانی شامل امنیت اقتصادی، امنیت غذایی (به دلیل از دست رفتن نان‌آور) و امنیت اجتماعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. کاهش این بار قابل توجه، نیازمند رویکردی بین‌بخشی و علمی است که در آن وزارت بهداشت، راه‌وشهرسازی، پلیس راهور و سازمان‌های امدادی در یک چارچوب هماهنگ (مانند “دهه اقدام برای ایمنی جاده‌ها” مصوب سازمان ملل) عمل کنند؛ تا بسیاری از این مرگ‌ها که با مداخلات به موقع و مبتنی بر شواهد، قابل پیشگیری هستند به حداقل برسد.

این متخصص سلامت در بلایا و فوریت‌ها تاکید کرد: مداخلات مؤثر برای کاهش حوادث ترافیکی شامل طراحی زیرساخت‌های امن‌تر و در نظر گرفتن ویژگی‌های ایمنی جاده در برنامه‌ریزی کاربری زمین و حمل و نقل، بهبود ویژگی‌های ایمنی وسایل نقلیه، افزایش مراقبت‌های پس از تصادف برای قربانیان تصادفات جاده‌ای، تنظیم و اجرای قوانین مربوط به خطرات کلیدی و افزایش آگاهی عمومی است.

او در این باره افزود: شناسایی و اصلاح نقاط حادثه خیر اولویت‌دار کشور می‌تواند مرگ ومیر جاده‌ای را کاهش دهد. همچنین استفاده از فناوری و سازه‌های نوین در شهر و جاده‌سازی می‌تواند میزان ایمنی جاده‌ای را افزایش دهد؛ به عنوان مثال استفاده از گاردریل‌های جاذب انرژی که خودرو را به مسیر بازمی‌گردانند، به جای نمونه‌های قدیمی و نفوذکننده در برخی کشورها در حال استفاده است.

وی با بیان اینکه مطالعات نشان می‌دهد که افزایش قطعیت برخورد با تخلفات حادثه‌ساز (نه لزوماً شدت مجازات) تأثیر بازدارندگی بیشتری دارد، ادامه داد: حذف تدریجی خودروهای با استانداردهای ایمنی پایین از ناوگان حمل ونقل عمومی و باری هم سهم بسزایی در کاهش حوادث ترافیکی و فوت و صدمه ناشی از آن خواهد داشت.

دهقانی همچنین گفت: افزایش سرمایه‌گذاری در اورژانس پیش‌بیمارستانی به ویژه در محورهای ترانزیتی با جمعیت مصدوم بالا و مناطق پرترافیک تاثیر بسزایی در فوت ناشی از مصدومیت و یا معلولیت ناشی از حوادث ترافیکی دارد. از سوی دیگر مطالعات نشان می‌دهد که در بیشتر موارد، اولین فردی که به مصدوم می‌رسد، یک شهروند عادی است، نه نیروی امدادی. متأسفانه، میزان آگاهی افراد جامعه از اصول پایه کمک‌های اولیه (به ویژه مدیریت راه هوایی و کنترل خونریزی) بسیار کم برآورد می‌شود. این شکاف دانشی، سالانه جان بسیاری از مصدومانی را که می‌توانستند نجات یابند، می‌گیرد. بنابراین اجرای برنامه کشوری آموزش همگانی با هدف افزایش تاب‌آوری جامعه در برابر سوانح ترافیکی از جمله اقدامات موثر دیگری است که باید مورد توجه عموم مردم و سیاست‌گذاران باشد.

او با تاکید بر اینکه توجه به برخی موارد ساده در کاهش تصادفات بسیار کمک کننده خواهد بود، افزود: خستگی مفرط منجر به کاهش توانایی رانندگی می‌شود، به همین دلیل بهتر است به ازای هر ۲ ساعت رانندگی، ۱۵ دقیقه توقف و استراحت کرد. اگر عصبانی، ناراحت یا مضطرب هستید، پیش از سوار شدن به خودرو، چند دقیقه صبر کنید. چند نفس عمیق بکشید، به موسیقی آرامش‌بخش گوش دهید و سپس رانندگی کنید. در صورت لزوم رانندگی را به تعویق بیندازید. از پاسخگویی به تماس‌های تلفنی ناراحت‌کننده یا تمرکز بر اخبار ناگوار در حین رانندگی جدا پرهیز کنید. پیش از سفر، حداقل سه مؤلفه ترمز، لاستیک و نور را بررسی کنید.

این متخصص سلامت در بلایا و فوریت‌ها در پایان صحبت‌هایش گفت: ۱۳ درصد تصادفات منجر به فوت ناشی از نقص فنی است که کاملا قابل پیشگیری است. در طول رانندگی از موبایل نباید استفاده کرد و باید با بستن کمربند ایمنی و رعایت فاصله مطمئنه ایمنی را افزایش داد.