پایگاه خبری تحلیلی روا 24 پایگاه خبری تحلیلی روا 24 | rava24.ir
۳۱ مرداد، روز صنعت دفاعی، امسال در شرایطی فرا رسیده که این صنعت دو تجربه مستقیم از جنگهای ۱۲ و ۴۰ روزه را پشت سر گذاشته است؛ دو جنگی که توان صنعت دفاعی را در میدان واقعی محک زد. گزارشها و اظهارات مسئولان وزارت دفاع نشان میدهد تجربه جنگ ۱۲ روزه در فاصله میان دو نبرد به کار گرفته شد و ظرفیتهای صنعت دفاعی برای حضور آمادهتر در جنگ ۴۰ روزه ارتقا یافت.
به گزارش روا 24 و به نقل از ایسنا، ۳۱ مرداد در تقویم جمهوری اسلامی ایران به عنوان روز صنعت دفاعی نامگذاری شده است؛ صنعتی که مسیر شکلگیری و توسعه آن با سالهای جنگ و تحریم گره خورده و بخش مهمی از ظرفیتهای امروز آن در پاسخ به نیازهای نیروهای مسلح ایجاد شده است. در سالهای اخیر نیز صنعت دفاعی از مرحله تأمین تجهیزات عبور کرده و به حوزههایی همچون طراحی، تولید، تحقیق و توسعه و استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان و مراکز علمی وارد شده است؛ مسیری که در دو جنگ اخیر، فرصت محک خوردن در شرایط واقعی را پیدا کرد.
جنگ ۱۲ روزه نخستین آزمون جدی این صنعت در شرایط جدید بود؛ جنگی که طی آن بخشهایی از صنعت دفاعی نیز در شمار اهداف حملات قرار گرفت و آسیبهایی به برخی مراکز وارد شد. با وجود این شرایط، تولید برخی تجهیزات راهبردی ادامه پیدا کرد و چرخه تولید متوقف نشد. اهمیت این موضوع در آن است که در یک جنگ مدرن، برخورداری از ذخایر اولیه به تنهایی تعیینکننده نیست و توان بازتولید تجهیزات و تأمین نیازهای مستمر نیروهای مسلح نیز اهمیت دارد و صنعت دفاعی در این مرحله توانست ظرفیت تولید را متناسب با شرایط جدید تنظیم کند.
در همین چارچوب، سخنگوی وزارت دفاع از افزایش قابل توجه تولید تجهیزات دفاعی در یک سال گذشته خبر داده است. بر اساس اعلام سردار رضا طلایینیک، میزان تولید تسلیحات و تجهیزات دفاعی در یک سال گذشته دو برابر شده است و در برخی محصولات راهبردی و اولویتهایی که برای نیازهای جنگ تعیین شده بود، میزان تولید در جریان جنگ بیش از سه برابر افزایش یافته است. این آمار نشان میدهد ظرفیت صنعتی کشور در شرایط جنگی تنها حفظ نشده، بلکه در بخشهایی متناسب با نیاز میدان، افزایش هم پیدا کرده است؛ موضوعی که از منظر پشتیبانی دفاعی اهمیت ویژهای دارد.
در برخی محصولات راهبردی و اولویتهایی که برای نیازهای جنگ تعیین شده بود، میزان تولید در جریان جنگ بیش از سه برابر افزایش یافته است و عملا ظرفیت صنعتی کشور در شرایط جنگی نه تنها حفظ شد بلکه در بخشهایی متناسب با نیاز میدان، افزایش هم پیدا کرد
اهمیت این عملکرد زمانی بیشتر میشود که فاصله میان دو جنگ را در نظر بگیریم. صنعت دفاعی در جنگ ۱۲ روزه با مجموعهای از تجربههای عملیاتی و نیازهای تازه مواجه شد و پس از آن، این تجربهها در فرآیندهای برنامهریزی دفاعی مورد استفاده قرار گرفت. سردار سید مجید ابنالرضا سرپرست وزارت دفاع ماه گذشته در دیدار با اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به بهروزرسانی بانک اطلاعاتی دفاعی کشور پس از جنگ ۱۲ روزه اعلام کرد که «امروز نقاط آسیبپذیر دشمن به طور دقیق شناسایی و محاسبه شده و نیروهای مسلح میدانند در چه زمان، چگونه و تا چه میزان بر دشمن فشار وارد کنند.» او همچنین تأکید کرد که «نیروهای مسلح تحت تدابیر فرمانده معظم کل قوا، با هماهنگی کامل در حال ارتقای مستمر توان دفاعی هستند.»
این روند در جنگ ۴۰ روزه یا همان جنگ رمضان، خود را در میدان دیگری نشان داد. سرپرست وزارت دفاع روز گذشته در سخنان خود در پیش خطبههای نماز جمعه تهران در مقایسه عملکرد ایران در دو جنگ اخیر گفت که «کشور در جنگ رمضان بسیار قویتر و قدرتمندتر از جنگ ۱۲ روزه وارد میدان شده است»؛ اگر این اظهارنظر را از منظر صنعت دفاعی بررسی کنیم، معنای آن را میتوان در فرآیند تبدیل تجربه به توان جستوجو کرد؛ یعنی فاصله میان دو جنگ تنها یک دوره زمانی برای آمادهسازی نبود، بلکه فرصتی برای بازنگری، تکمیل ظرفیتها و افزایش آمادگی دفاعی کشور نیز به شمار میرفت.
از این منظر، یکی از مهمترین ویژگیهای صنعت دفاعی ایران در دو جنگ اخیر، توانایی افزایش تولید همزمان با ادامه درگیری بوده است. سخنگوی وزارت دفاع در این زمینه تأکید کرده است که افزایش تولید در شرایطی اتفاق افتاده که بخشهای محدودی از بخشهای خاص صنعت دفاعی نیز در جنگ ۱۲ روزه هدف قرار گرفته بودند؛ با این حال، میزان تولید در برخی محصولات راهبردی و اولویتهای مورد نیاز جنگ بیش از سه برابر افزایش یافت؛ این موضوع نشان میدهد ظرفیت صنعتی ایجادشده در سالهای گذشته توانسته در شرایط فشار، خود را با نیازهای فوری و متغیر میدان هماهنگ کند.
البته صنعت دفاعی امروز تنها به کارخانه و خط تولید محدود نمیشود و بخش مهمی از این منظومه را شبکهای از مراکز علمی، دانشگاهها، شرکتهای دانشبنیان و متخصصان در سراسر کشور تشکیل میدهد. سرپرست وزارت دفاع نیز طی روزهای گذشته در دیدار با خانواده شهدای وزارت دفاع در جنگ رمضان، بر نقش شهیدان این وزارتخانه در حل مسائل مهم دفاعی و ملی و حضور آنان از مراحل ابتدایی حل مسئله تا به نتیجه رساندن طرحها تأکید کرد؛ چنین ساختاری کمک کرده است که تجربههای عملیاتی، نیازهای جدید و دستاوردهای علمی در یک چرخه به یکدیگر متصل شوند و توسعه صنعت دفاعی صرفاً به افزایش تعداد تجهیزات محدود نماند.
در جنگهای مدرن، فناوری و تاکتیک با سرعت زیادی تغییر میکنند و یک صنعت دفاعی کارآمد باید بتواند میان نیاز عملیاتی و توان تولید ارتباط برقرار کند و آمار نشان میدهد چنین ظرفیتی در صنایع دفاعی کشور ایجاد شده است
در واقع، آنچه در دو جنگ اخیر اهمیت پیدا کرد، صرفاً تعداد تجهیزات تولیدشده نبود؛ بلکه سرعت واکنش صنعت دفاعی به نیازهای میدان بود. در جنگهای مدرن، فناوری و تاکتیک با سرعت زیادی تغییر میکنند و یک صنعت دفاعی کارآمد باید بتواند میان نیاز عملیاتی و توان تولید ارتباط برقرار کند. آمار اعلامشده درباره دو برابر شدن تولید تجهیزات دفاعی در یک سال و افزایش بیش از سه برابری تولید برخی اقلام راهبردی در جریان جنگ، از وجود چنین ظرفیتی حکایت دارد. این تجربه نشان داد که صنعت دفاعی توانسته خود را با شرایط یک نبرد متغیر هماهنگ کند.
از سوی دیگر، مقایسه عملکرد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در دو جنگ ۱۲ و ۴۰ روزه نشان میدهد که تجربه میدان در فاصله میان این دو نبرد، به افزایش آمادگی و ارتقای توان دفاعی منجر شده است. سرپرست وزارت دفاع در تشریح تفاوت عملکرد ایران در این دو جنگ گفته است: «در جنگ رمضان بسیار قویتر و قدرتمندتر نسبت به جنگ ۱۲ روزه در میدان حضور پیدا کردیم.» وی در توضیح این تفاوت، به ارتقای توان تاکتیکی، افزایش میدان نفوذ در عمق پایگاههای دشمن، تسلط بیشتر بر تحرکات و شناسایی نقاط ضعف دشمن اشاره کرده است. بر این اساس، میتوان گفت صنعت دفاعی در مواجهه با یک تجربه عملیاتی، صرفاً به حفظ وضعیت موجود اکتفا نکرده و روند توسعه و ارتقای خود را ادامه داده است.
مرور این مسیر نشان میدهد صنعت دفاعی ایران بخش قابل توجهی از توان و ظرفیت خود را در پاسخ به نیازهای واقعی کشور و در شرایط فشار و تحریم توسعه داده است. صنعتی که در سالهای گذشته برای تأمین بسیاری از تجهیزات به خارج وابسته بود، امروز در حوزههای مختلف طراحی، تولید و توسعه تجهیزات دفاعی، بخش عمده نیازهای خود را در داخل دنبال میکند. دو جنگ ۱۲ و ۴۰ روزه نیز فرصتی بود تا این ظرفیتها در میدان واقعی به کار گرفته شوند؛ استمرار تولید در طول جنگ و افزایش ظرفیتها پس از آن، جایگاه صنعت دفاعی را در ساختار قدرت ملی بیش از گذشته نمایان کرد.
۳۱ مرداد امسال را میتوان فرصتی برای مرور مسیری دانست که صنعت دفاعی ایران طی چند دهه پیموده است؛ مسیری که از تأمین تجهیزات و عبور از محدودیتها آغاز شد و به شکلگیری ظرفیتهای بومی در طراحی، تولید، توسعه و پشتیبانی تجهیزات دفاعی رسید. جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه نیز این ظرفیتها را در میدان واقعی به آزمون گذاشتند و تجربه نخست، در ارتقای آمادگی برای میدان بعدی به کار گرفته شد. استمرار تولید، افزایش ظرفیتها و پیوند میان دانش، تجربه، نیروی انسانی و زیرساخت صنعتی نشان میدهد صنعت دفاعی کشور به عنوان قدرتی درونزا، امروز صرفاً مجموعهای از خطوط تولید و تجهیزات نیست، بلکه بخشی از زیرساخت راهبردی قدرت ملی است؛ صنعتی که تجربه دو جنگ اخیر را پشت سر گذاشته و با اتکا به این تجربه، مسیر توسعه و افزایش توان خود را ادامه میدهد.
